PPWR a producenci świec i innych produktów zapachowych. Co realnie oznacza nowe rozporządzenie dla mikroprzedsiębiorcy?

PPWR, czyli Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2025/40 w sprawie opakowań i odpadów opakowaniowych, staje się kolejnym z istotnych aktów prawnych dla firm, które wprowadzają na rynek produkty w opakowaniach. Dotyczy to również producentów świec, wosków zapachowych, dyfuzorów, mgiełek zapachowych, olejków zapachowych, odświeżaczy, zestawów prezentowych i tym podobnych. Co do zasady, jeżeli produkt jest sprzedawany w opakowaniu albo wysyłany do klienta w opakowaniu transportowym, to takie opakowanie może podlegać wymaganiom PPWR. Dotyczy to zarówno sprzedaży internetowej, jak i stacjonarnej. W praktyce znaczenie będzie miało to, jakie opakowania stosuje przedsiębiorca i jaką rolę pełni wobec nich w łańcuchu dostaw.

W praktyce PPWR dotyczy całego „życia” opakowania: od jego zaprojektowania, przez dobór materiałów, oznakowanie, możliwość ponownego użycia lub recyklingu, aż po obowiązki związane z gospodarką odpadami opakowaniowymi. Dla producentów świec, wosków zapachowych, dyfuzorów, olejków zapachowych czy innych produktów zapachowych oznacza to konieczność przyjrzenia się nie tylko samemu produktowi, ale również szkłu, kartonikom, etykietom, owijkom, pudełkom wysyłkowym, wypełniaczom i zestawom prezentowym.

Najważniejsze zmiany będą dotyczyć m.in. projektowania opakowań z myślą o recyklingu, ograniczania pustej przestrzeni w opakowaniach, wymagań dla plastikowych części opakowań, nowych zasad oznakowania, dokumentacji technicznej, deklaracji zgodności oraz obowiązków związanych z rozszerzoną odpowiedzialnością producenta.

Rozporządzenie weszło w życie 11 lutego 2025 r., a co do zasady zacznie być stosowane od 12 sierpnia 2026 r. Wynika to z art. 71 PPWR. Nie oznacza to jednak, że wszystkie wymagania zaczną obowiązywać jednego dnia. Część przepisów będzie stosowana później, ponieważ PPWR przewiduje okresy przejściowe oraz wydanie dodatkowych aktów wykonawczych przez Komisję Europejską.

Akty wykonawcze to dodatkowe przepisy techniczne, które mają doprecyzować, jak w praktyce stosować wybrane wymagania z rozporządzenia. Samo PPWR wskazuje kierunek i obowiązek, ale w niektórych obszarach szczegóły mają zostać określone później. Może to dotyczyć na przykład metod oceny recyklingowalności opakowań, sposobu obliczania pustej przestrzeni w opakowaniach czy wyglądu zharmonizowanych oznaczeń na opakowaniach.

Dla przedsiębiorcy oznacza to, że część obowiązków jest już znana, ale na niektóre szczegóły techniczne trzeba jeszcze poczekać. Nie warto jednak odkładać tematu do ostatniej chwili, bo kierunek zmian jest jasny: opakowania mają być projektowane oszczędniej, bardziej świadomie i w sposób ułatwiający ich późniejsze zagospodarowanie.

Istotne rozróżnienie

W PPWR znaczenie ma nie tylko to, że firma sprzedaje produkt w opakowaniu, ale również to, jaką rolę pełni wobec tego opakowania. Inne obowiązki mogą dotyczyć firmy, która produkuje opakowanie, inne tej, która sprowadza je spoza Unii Europejskiej, a jeszcze inne tej, która sprzedaje gotowy produkt w opakowaniu klientowi końcowemu. Dlatego jednym z pierwszych kroków powinno być ustalenie, kim jesteśmy w rozumieniu PPWR.

Mikroprzedsiębiorca to przedsiębiorstwo, które zatrudnia mniej niż 10 osób i którego roczny obrót lub całkowity bilans roczny nie przekracza 2 mln euro. W praktyce do tej grupy może należeć wiele małych pracowni świec, marek tworzonych jednoosobowo, rodzinnych manufaktur czy niewielkich firm sprzedających produkty zapachowe online.

Warto jednak pamiętać, że bycie mikroprzedsiębiorcą nie oznacza automatycznego wyłączenia spod PPWR. Rozporządzenie przewiduje dla mikroprzedsiębiorców pewne uproszczenia i szczególne zasady, ale nie zwalnia ich całkowicie z obowiązków związanych z opakowaniami.

W PPWR pojawia się kilka ważnych ról:

Producent w rozumieniu PPWR to podmiot, który wytwarza opakowanie albo zleca jego zaprojektowanie lub wytworzenie pod własną nazwą lub znakiem towarowym. W praktyce trzeba uważać, ponieważ potoczny „producent świec” nie zawsze będzie producentem opakowania w rozumieniu PPWR.

Dostawca to podmiot, który dostarcza opakowania lub materiały opakowaniowe producentowi. Przykładem może być firma sprzedająca kartoniki, słoiki, etykiety, zakrętki, folie albo inne elementy opakowań.

IImporter to podmiot mający siedzibę w Unii Europejskiej, który wprowadza na rynek UE opakowanie albo produkt w opakowaniu pochodzące z państwa trzeciego, czyli spoza UE. Przykładem będzie firma, która sprowadza z Chin słoiki, pudełka, butelki, atomizery albo gotowe opakowania do swoich produktów.

Dystrybutor to podmiot w łańcuchu dostaw, inny niż producent lub importer, który udostępnia opakowanie na rynku. Może to być na przykład hurtownia albo sklep sprzedający dalej produkty w opakowaniach.

Finalny dystrybutor to podmiot, który dostarcza produkt w opakowaniu użytkownikowi końcowemu. W praktyce może to być sklep internetowy, sklep stacjonarny, pracownia sprzedająca świece bezpośrednio klientom albo firma sprzedająca zestawy prezentowe odbiorcom końcowym.

Producent w rozumieniu rozszerzonej odpowiedzialności producenta to pojęcie szczególnie ważne przy obowiązkach rejestracyjnych i opłatach związanych z odpadami opakowaniowymi. W uproszczeniu chodzi o podmiot, który jako pierwszy udostępnia dane opakowanie lub produkt w opakowaniu na terytorium danego państwa członkowskiego.

Właśnie dlatego przy PPWR nie wystarczy zadać pytania: „czy sprzedaję świece?”. Trzeba zapytać szerzej: jakie opakowania stosujemy, skąd je kupujemy, czy sprowadzamy je spoza UE, czy zlecamy ich wykonanie pod własną marką i komu następnie sprzedajemy zapakowany produkt.

Opakowanie będzie musiało spełniać wymagania dotyczące składu i substancji

PPWR przewiduje wymagania dotyczące substancji obecnych w opakowaniach. Opakowanie powinno być projektowane tak, aby ograniczać obecność substancji niebezpiecznych i substancji budzących obawy, zwłaszcza jeżeli mogą utrudniać recykling lub ponowne użycie. Wynika to z art. 5 i art. 6 PPWR.

Dla producenta świec oznacza to, że warto już teraz zbierać od dostawców informacje o materiałach opakowaniowych. Dotyczy to szczególnie tworzyw sztucznych, barwionych elementów, laminatów, powłok, nadruków, folii, etykiet i klejów.

Opakowanie ma być projektowane z myślą o recyklingu

PPWR zakłada, że opakowania mają być projektowane tak, aby nadawały się do recyklingu materiałowego. System oceny recyklingowalności będzie rozwijany stopniowo. Od 2030 r. mają działać klasy efektywności recyklingu, a od 2035 r. znaczenie będzie mieć również to, czy dane opakowanie jest recyklingowane na dużą skalę.

Plastikowe elementy opakowań będą objęte wymaganiami dotyczącymi recyklatu

Od 1 stycznia 2030 r. albo 3 lata od wejścia w życie odpowiedniego aktu wykonawczego, w zależności od tego, co nastąpi później, plastikowe części opakowań będą musiały spełniać wymagania dotyczące minimalnego udziału recyklatu pokonsumenckiego. Konkretne poziomy będą zależeć od rodzaju opakowania i materiału. Wynika to z art. 7 PPWR.

Opakowania mają być ograniczone do niezbędnego minimum

PPWR wprowadza wymóg minimalizacji opakowań. Opakowanie nie powinno być większe, cięższe ani bardziej rozbudowane, niż jest to konieczne do ochrony produktu, transportu, bezpieczeństwa i funkcji użytkowej. Nie można uzasadniać nadmiarowego opakowania wyłącznie marketingiem albo „lepszym odbiorem przez klienta”. Wymóg ten wynika z art. 10 PPWR, a zgodność ma być wykazywana w dokumentacji technicznej.

Opakowania wysyłkowe i e-commerce będą miały limit pustej przestrzeni

Od 1 stycznia 2030 r. albo 3 lata od wejścia w życie odpowiednich aktów wykonawczych, w zależności od tego, co nastąpi później, opakowania zbiorcze, transportowe i e-commerce wypełniane przez przedsiębiorcę nie będą mogły przekraczać 50% pustej przestrzeni. Wypełniacze, takie jak papier, folia bąbelkowa, poduszki powietrzne, pianki czy chipsy, będą liczone jako pusta przestrzeń. Wynika to z art. 24 PPWR.

Pojawią się zharmonizowane oznaczenia materiałowe

Od 12 sierpnia 2028 r. albo 24 miesiące od wejścia w życie odpowiednich aktów wykonawczych, w zależności od tego, co nastąpi później, opakowania mają być oznaczane zharmonizowaną etykietą informującą o składzie materiałowym, aby ułatwić segregację. Szczegółowy wygląd i zasady stosowania tych oznaczeń zostaną doprecyzowane w aktach wykonawczych Komisji Europejskiej. Wynika to z art. 12 PPWR.

To oznacza, że obecne dobrowolne oznaczenia materiałowe mogą nie wystarczyć w przyszłości. Firmy będą musiały śledzić akty wykonawcze Komisji, ponieważ to one doprecyzują wygląd i zasady tych oznaczeń.

Deklaracje środowiskowe będą musiały być ostrożniejsze

PPWR odnosi się również do oświadczeń środowiskowych dotyczących opakowań. Jeżeli firma pisze, że opakowanie jest „eko”, „przyjazne środowisku”, „zrównoważone”, „recyklingowalne” albo „less waste”, musi umieć to wykazać. Co więcej, zgodnie z art. 14 PPWR takie twierdzenia powinny dotyczyć właściwości wykraczających ponad minimalne wymagania prawne, a dokumentacja techniczna ma potwierdzać ich zasadność.

Przykład: jeżeli opakowanie spełnia tylko minimalny obowiązek wynikający z prawa, nie powinno się przedstawiać tego jako szczególnej przewagi ekologicznej.

Dokumentacja techniczna i deklaracja zgodności opakowania

To jedna z największych zmian praktycznych. Producent opakowania będzie musiał przeprowadzić ocenę zgodności, przygotować dokumentację techniczną i sporządzić deklarację zgodności UE dla opakowania. Wynika to z art. 15, art. 38 i art. 39 PPWR. Dokumentację i deklarację trzeba będzie przechowywać przez 5 lat dla opakowań jednorazowych i 10 lat dla opakowań wielokrotnego użytku.
W praktyce mikroprzedsiębiorca powinien ustalić, czy sam pełni rolę producenta opakowania, czy kupuje gotowe opakowania od dostawcy, który będzie zobowiązany do zapewnienia odpowiedniej dokumentacji.

Co mikroprzedsiębiorca powinien zrobić już teraz?

Najważniejsze jest uporządkowanie informacji.

• Po pierwsze, warto sporządzić listę wszystkich opakowań: szkło, kartoniki, etykiety, folie, wieczka, przekładki, kartony wysyłkowe, wypełniacze, opakowania zestawów, opakowania zbiorcze.

• Po drugie, ustalić rolę firmy przy każdym opakowaniu. Czy kupujesz gotowe opakowanie z UE? Czy importujesz je spoza UE? Czy zlecasz produkcję pod własną marką? Czy samodzielnie pakujesz produkt w karton wysyłkowy?

• Po trzecie, zacznij wymagać od dostawców danych. Minimum to materiał, skład, możliwość recyklingu, udział recyklatu, deklaracje zgodności, specyfikacje i informacje o substancjach mogących utrudniać recykling.

• Po czwarte, ogranicz nadmiarowe opakowania. Jeżeli opakowanie jest duże głównie dlatego, że „ładniej wygląda na półce”, to będzie to coraz trudniejsze do obrony.

• Po piąte, ostrożnie używaj komunikatów ekologicznych. Nie pisz „eko”, „zero waste”, „w pełni recyklingowalne” albo „przyjazne środowisku”, jeżeli nie masz dokumentów i konkretnego uzasadnienia.

• Po szóste, obserwuj akty wykonawcze Komisji Europejskiej i polskie przepisy wdrażające system organizacyjny, zwłaszcza w zakresie rejestracji, sprawozdawczości, opłat i kar.

Zapraszamy na szkolenie Legalna Sprzedaż Świec

Które dotyczy wszystkich produktów zarówno zapachowych jak i bezzapachowych (m. in. woski do kominka, dyfuzory, tabliczki florenckie, lampiony, candle flower boxy).

To właśnie tam omawiamy wszystkie przepisy bardzo dokładnie (chemiczne, opakowaniowe, produktowe) i rozkładamy aspekty prawne na czynniki pierwsze posługując się przykładami dokładnie z Waszych pracowni.

Poczytaj również o: