Analiza ryzyka i klasyfikacja - kiedy można je pominąć?

W branży świec, wosków zapachowych, dyfuzorów, flowerboxów czy innych produktów zapachowych i bezzapachowych bardzo często spotykamy się z uproszczonym podejściem do obowiązków prawnych. Najczęściej wynika ono z przekonania, że „jeśli produkt jest prosty lub po prostu jest rękodziełem, to formalności go nie dotyczą”. Wiąże się to w wielu przypadkach nie tylko z błędnymi założeniami dotyczącymi analizy ryzyka, ale również z nieprawidłową interpretacją rozporządzenia CLP.

Przykłady błędnych założeń:

• jeśli świeca składa się wyłącznie z wosku - analiza ryzyka nie jest potrzebna,

• jeśli flowerbox nie ma knota - nie trzeba wykonywać analizy ani szczególnego oznakowania,

• jeśli produkt „nie jest do palenia”, nie trzeba go klasyfikować zgodnie z CLP,

• jeśli wosk zapachowy nie ma knota, to nie jest mieszaniną wymagającą oceny.

To błędne i potencjalnie ryzykowne podejście.

Czym jest analiza ryzyka i z czego wynika obowiązek jej wykonania?

Analiza ryzyka to uporządkowany proces identyfikacji zagrożeń związanych z produktem oraz oceny prawdopodobieństwa i skutków ich wystąpienia. Jej celem jest odpowiedź na dwa podstawowe pytania:

1. Jakie zagrożenia może stwarzać mój produkt?

2. Czy zastosowane zostały odpowiednie środki, aby je ograniczyć lub wyeliminować?

Obowiązek przeprowadzenia analizy ryzyka dla produktów konsumenckich wynika przede wszystkim z ogólnych przepisów dotyczących bezpieczeństwa produktów (aktualnie na poziomie UE z Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2023/988 w sprawie ogólnego bezpieczeństwa produktów – GPSR). Producent ma obowiązek wprowadzać do obrotu wyłącznie produkty bezpieczne i być w stanie wykazać, że dokonał odpowiedniej oceny ryzyka.

Analiza ryzyka nie jest więc „opcją” - jest elementem odpowiedzialnego i zgodnego z przepisami wprowadzania produktu na rynek.

Warto też jasno powiedzieć: analiza ryzyka nie jest tylko przykrym obowiązkiem ani formalnością „do odhaczenia”.

Prawidłowo wykonana analiza realnie chroni dwie strony.

Chroni klienta – czyli osobę, która użytkuje nasze świece, woski, dyfuzory i inne. To dzięki niej identyfikujemy zagrożenia, przewidujemy możliwe scenariusze niewłaściwego użycia i wprowadzamy środki zapobiegawcze: odpowiednie ostrzeżenia, instrukcje, zmiany konstrukcyjne czy ograniczenia w składzie.

Ale analiza ryzyka chroni również producenta. W sytuacji reklamacji, szkody lub kontroli to właśnie ona pokazuje, że produkt został zaprojektowany odpowiedzialnie, a zagrożenia zostały przeanalizowane. Brak analizy to brak dowodu należytej staranności. Dobrze wykonana, pozwoli zapobiec wielu przykrym sytuacjom.

Co istotne – przepisy nie narzucają jednego, sztywnego wzoru analizy ryzyka. Nie ma „urzędowego formularza”, który trzeba wypełnić w określony sposób. Każdy producent może opracować ją w formie dopasowanej do swojej działalności. Kluczowe nie jest to, jak wygląda dokument, ale czy rzeczywiście prowadzi do zapewnienia bezpieczeństwa produktu i czy logicznie obejmuje wszystkie istotne zagrożenia.

W naszej ofercie znajduje się produkt, który od lat jest numerem jeden pod kątem sprzedaży - „Świece w normie”. To gotowe, opracowane przez specjalistów ds. badań i inżynierii materiałowej,  arkusze z analizami ryzyka dla świec, wosków do kominka, flowerboxów oraz dyfuzorów. Stanowią one praktyczne wsparcie dla producentów, którzy chcą uporządkować dokumentację i działać w sposób świadomy oraz zgodny z przepisami.

Bo analiza ryzyka to nie obciążenie. To element profesjonalnego, bezpiecznego biznesu.

Czy brak knota albo czysty wosk w składzie zwalnia z analizy?

Czasem widzimy interpretacje lub nawet porady o zwolnieniach z obowiązku wykonania analizy. Odpowiedź na pytanie brzmi: Nie.

Brak knota nie oznacza braku ryzyka. Produkt może stwarzać zagrożenie m.in.:

• mechaniczne (małe elementy, możliwość połknięcia),

• chemiczne (zawartość substancji zapachowych - składniki niebezpieczne),

• związane z niewłaściwym użyciem (np. próba spalania elementów dekoracyjnych),

• związane z emisją zapachu w małym, niewentylowanym pomieszczeniu,

• związane z dziećmi i zwierzętami domowymi.

Flowerbox wykonany z wosku, nawet jeśli formalnie ma charakter dekoracyjny, w dalszym ciągu jest produktem konsumenckim. To oznacza, że producent musi ocenić, jakie zagrożenia może generować i w jaki sposób powinien go oznakować, aby użytkownik był właściwie poinformowany.

Analiza ryzyka obejmuje każdy produkt - niezależnie od tego, czy „ma knot”.

Czy stosowanie olejków eterycznych w świecy zwalnia z konieczności przeprowadzenia klasyfikacji mieszaniny?

Bardzo często spotykamy się z przekonaniem, że olejek eteryczny jako produkt pochodzenia naturalnego nie wymaga konieczności przeprowadzania klasyfikacji mieszaniny. Nic bardziej mylnego.
W przypadku olejków eterycznych temat jest jeszcze bardziej złożony. Nie wszystkie olejki mogą być bezpiecznie stosowane w świecach, szczególnie w kontakcie z płomieniem. Dodatkowo wiele z nich posiada znacznie niższe progi klasyfikacyjne niż klasyczne kompozycje zapachowe, co może skutkować obowiązkiem oznakowania produktu.
Chcąc tworzyć świece z olejkami eterycznymi trzeba posiąść obszerną wiedzę z zakresu bezpieczeństwa chemicznego takiego produktu. Zdecydowanie nie polecamy takich rozwiązań osobom początkującym.

A co z CLP? Czy wosk zapachowy bez knota podlega klasyfikacji?

Tu pojawia się kolejna istotna nieścisłość, którą zauważamy w niektórych przypadkach wśród rękodzielników.

Zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 1272/2008 (CLP), każda mieszanina wprowadzana do obrotu podlega obowiązkowi klasyfikacji pod kątem zagrożeń. Mieszaniną jest każdy produkt złożony z co najmniej dwóch substancji. Mieszaniną jest na przykład wosk + kompozycja zapachowa.

CLP nie uzależnia obowiązku klasyfikacji od:

• obecności knota lub jego braku,

• przeznaczenia dekoracyjnego.

Jeżeli tworzysz mieszaninę - masz obowiązek:

1. Dokonać klasyfikacji pod kątem zagrożeń (fizycznych, dla zdrowia i dla środowiska).

2. Ocenić, czy spełnione są kryteria klasyfikacyjne.

3. W razie konieczności – odpowiednio oznakować produkt (piktogramy, hasło ostrzegawcze, zwroty H i P).

4. Dopełnić obowiązków notyfikacyjnych (np. PCN), jeśli produkt jest klasyfikowany jako niebezpieczny na wybrane grupy zagrożeń.

Brak knota nie oznacza, że przestajemy mieć do czynienia z mieszaniną w rozumieniu CLP.
W tym zakresie wspieramy producentów i przygotowujemy dokumentację niezbędną do wprowadzenia produktów na rynek (klasyfikacje, etykiety CLP, karty charakterystyki, zgłoszenia PCN, UFI).

Gdzie powstaje problem w praktyce?

Wiele błędnych interpretacji wynika z uproszczeń przekazywanych „branżowo”. Twórcy produktów zapachowych często opierają się na informacjach z grup dyskusyjnych, kursów technicznych czy doświadczeniach innych producentów, zamiast na literalnym brzmieniu przepisów.

Najczęstsze błędy to:

• brak wykonanej analizy ryzyka,

• brak udokumentowanej klasyfikacji mieszaniny,

• brak oznakowania produktu zawierającego substancje niebezpieczne,

• traktowanie produktów dekoracyjnych jako wyłączonych spod regulacji.

Podczas kontroli (Inspekcja Handlowa, Sanepid, UOKiK) kluczowe pytanie brzmi nie: „czy produkt ma knot?”, ale: „czy producent wykonał swoje obowiązki i potrafi je wykazać?”.

Dlaczego skład ma znaczenie?

Bo to skład determinuje:

• obowiązek klasyfikacji według CLP,

• zakres informacji na etykiecie,

• konieczność zgłoszenia do PCN,

• sposób oceny ryzyka,

• a w konsekwencji – poziom odpowiedzialności producenta.

Nie ma znaczenia, czy produkt jest „mały”, „ręcznie robiony” albo „tylko do użytku domowego”. W momencie wprowadzenia do obrotu staje się produktem konsumenckim podlegającym prawu.

Bezpieczeństwo to element profesjonalizmu

Analiza ryzyka i prawidłowa klasyfikacja nie są przeszkodą w prowadzeniu biznesu. Są jego fundamentem. Pozwalają:

• uporządkować proces tworzenia produktu,

• realnie ocenić zagrożenia,

• przygotować się na kontrolę,

• budować markę odpowiedzialną i profesjonalną.

W ROS-ART regularnie spotykamy się z sytuacjami, w których przedsiębiorcy działali „w dobrej wierze”, ale w oparciu o błędne interpretacje. Dlatego tak duży nacisk kładziemy na rzetelną wiedzę, a nie branżowe skróty myślowe.

Podsumowując:

• analizie ryzyka podlega każdy produkt. Bez względu na to, czy jest to dekoracja, produkt zapachowy, bezzapachowy... W zależności od tego, jaki produkt stworzymy - analiza może być po prostu bardziej lub mniej złożona. 

• każda tworzona mieszanina, która zawiera lub może zawierać składniki niebezpieczne w składzie, powinna zostać poddana procesowi klasyfikacji zgodnie z CLP. W wyniku tej oceny może się okazać, że mieszanina spełnia kryteria klasyfikacji jako niebezpieczna – lub że takich kryteriów nie spełnia.
  Przykład praktyczny: 
  W świecy 100% wosk sojowy klasyfikacja nie ma zastosowania, ponieważ wosk nie ma składników niebezpiecznych w składzie. 
  W świecy z wosku sojowego i olejku zapachowego - klasyfikacja jest wymagana. Olejki zapachowe (również eteryczne) w większości przypadków zawierają składniki zaklasyfikowane jako niebezpieczne w swoim składzie. 

Zapraszamy na nasze kultowe szkolenie Legalna Sprzedaż Świec na którym bardzo dokładnie omawiamy wszystkie obowiązki związane z tworzeniem świec, wosków, ręcznie robionych pojemników, candle flower boxów, dyfuzorów i wielu innych. Omawiamy między innymi: jak wykonać analizę ryzyka, jak prowadzić dokumentację, obliczenia, jak przygotować się na ewentualne kontrole, jakie obowiązki należy spełnić i wiele innych. 

Masz pytania?

Napisz do nas